سیدمحمد رستگاری، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان یزد در یادداشتی نوشت: قلعه تاریخی عزآباد، امروز تنها یک بنای کهن در دل استان یزد نیست؛ این قلعه بخشی از حافظه زنده مردم، نشانه‌ای از زیست تاریخی این سرزمین و نمادی از تداوم هویت در گذر زمان است. مرمت و حفاظت از آن، فراتر از یک پروژه فنی، به صحنه‌ای از همدلی، اعتماد و تعلق خاطر مردم منطقه بدل شده است؛ صحنه‌ای که در آن، معتمدین محلی، اهالی روستا، مسئولان و کارشناسان میراث فرهنگی، در کنار یکدیگر برای هدفی مشترک ایستاده‌اند: حفظ سرمایه‌ای که متعلق به امروز و فردای این مرز و بوم است.

در جلسه اخیر شورای عالی نظارت بر حفاظت و مرمت استان یزد، گزارش بازدید از قلعه عزآباد مورد بررسی قرار گرفت و در کنار آن، موضوع اقدامات حفاظتی در مجموعه سلطان‌بندرآباد و نیز ضرورت استمرار همکاری با معتمدین محلی برای صیانت از بافت‌ها و بناهای تاریخی نیز مورد تأکید قرار گرفت. این رویکرد نشان می‌دهد که نگاه امروز به میراث فرهنگی، نگاهی صرفاً حفاظتی و منفعل نیست؛ بلکه نگاهی آینده‌نگر، اجتماعی و مشارکت‌محور است که حفاظت از آثار تاریخی را نه یک وظیفه مقطعی، بلکه فرآیندی پایدار و مبتنی بر هم‌افزایی می‌داند.

استان یزد، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های میراث تاریخی و فرهنگی ایران، بیش از هر زمان دیگری نیازمند چنین الگوهایی است. در این سرزمین کهن، هر قلعه، هر کوچه، هر بافت تاریخی و هر بنای ارزشمند، تنها یک اثر معماری نیست؛ بلکه قطعه‌ای از پازل هویت ایرانی و نشانی از پیوستگی نسل‌هاست. از همین رو، حفاظت از این آثار، صرفاً با تکیه بر اعتبارات و برنامه‌های اداری ممکن نمی‌شود، بلکه نیازمند باور عمومی، مشارکت اجتماعی، همراهی محلی و نگاه مسئولانه به گذشته و آینده است.

در این میان، عزآباد نمونه‌ای الهام‌بخش از این حقیقت است که هرگاه مردم در کنار میراث فرهنگی قرار گیرند، حفاظت از آثار تاریخی از سطح یک مأموریت سازمانی فراتر می‌رود و به یک حرکت اجتماعی تبدیل می‌شود. چنین حرکتی نه‌تنها از یک بنای تاریخی صیانت می‌کند، بلکه سرمایه‌ای بزرگ‌تر را نیز حفظ می‌نماید: سرمایه اعتماد، همبستگی و احساس تعلق به سرزمین. بی‌تردید، این ارزش‌ها در روزگار ما، به اندازه خود آثار تاریخی، گران‌قدر و راهگشاست.

میراث فرهنگی، زمانی ماندگار و اثرگذار خواهد بود که در متن زندگی مردم حضور داشته باشد؛ وقتی که مردم، حافظان نخستین آن باشند و متولیان امر نیز با اتکا به دانش کارشناسی، برنامه‌ریزی دقیق و نگاه حمایتی، زمینه این مشارکت را فراهم کنند. قلعه عزآباد از این منظر، دیگر صرفاً یک پرونده مرمتی نیست؛ بلکه به نمادی از پیوند میان گذشته و حال، میان هویت و مسئولیت، و میان مردم و میراث آنان تبدیل شده است.

بی‌تردید، تداوم این مسیر نیازمند حمایت کارشناسی، تأمین اعتبارات لازم، برنامه‌ریزی اصولی و استمرار همراهی مردم شریف منطقه است. اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان یزد نیز خود را متعهد می‌داند که در کنار مردم و با بهره‌گیری از ظرفیت متخصصان و دلسوزان این حوزه، با جدیت و مسئولیت‌پذیری کامل برای حفاظت، مرمت و احیای این بنای ارزشمند و دیگر آثار تاریخی استان گام بردارد. چرا که هر بنای تاریخی که حفظ می‌شود، تنها یک سازه نجات نمی‌یابد؛ بلکه بخشی از هویت یک ملت از فراموشی مصون می‌ماند.

امروز مرمت قلعه عزآباد، تنها مرمت یک سازه تاریخی نیست؛ مرمت پیوند نسل امروز با گذشته پرافتخار خویش است. این پیوند اگر با همدلی مردم، تدبیر مسئولان و نگاه روشن متولیان میراث فرهنگی استمرار یابد، می‌تواند به الگویی ماندگار برای دیگر نقاط استان و حتی کشور تبدیل شود؛ الگویی که در آن، تاریخ نه در کتاب‌ها و ویترین‌ها، بلکه در زندگی مردم و در متن جامعه تداوم می‌یابد.

عزآباد، با همه خاطره‌ها و نشانه‌هایش، امروز یک پیام روشن برای ما دارد: میراث فرهنگی زمانی زنده می‌ماند که مردم به آن ایمان داشته باشند، مسئولان برای آن بایستند و متخصصان برای پاسداشت آن همدل و هم‌صدا شوند. در چنین صورتی است که یک قلعه، از دل تاریخ، به سنگری برای هویت و همبستگی بدل می‌شود؛ سنگری که نه در برابر دشمنان بیرونی، بلکه در برابر فراموشی، بی‌توجهی و گسست تاریخی از میراث وطن پاسداری می‌کند.

انتهای پیام/